Η ΝΑΥΣ «ΣΥΡΑΚΟΥΣΙΑ»

27 Ιουλίου 2011
by ΜπαρμπαΝίκος Αρβανίτης
Αναλύοντας το θαύμα της ελληνιστικής ναυπηγικής
Και κάνοντας μια αναδρομή στα τεράστια πλοία των ελληνιστικών χρόνων
Ανατρέχουμε σε ένα ταξίδι γύρω στα 240 περίπου π.Χ., στη διάρκεια της ελληνιστικής περιόδου, και στα χρόνια των διαδόχων του Μ. Αλεξάνδρου. Την εποχή εκείνη η ναυπηγική βρίσκεται σαφέστατα στην ακμή της. Ένα νέο είδος πλωτού σκάφους γεννιέται. Οι διαστάσεις του μεγαλοπρεπείς, και η χρήση του πρωτοποριακή. Δείγμα ενός τέτοιου πλοίου η Συρακουσία, μία κολοσσιαία αξιοθαύμαστη πλωτή κατασκευή που αξίζει να περιγράψουμε.
Οι πηγές μας δίνουν μία περιγραφή του τεράστιου αυτού πλοίου, που συνδύαζε το εμπόριο και την οικονομία, την ψυχαγωγία και την πολεμική τακτική… Πρώτος δίνει μια εκτενή περιγραφή του ο Μοσχίων, του οποίου το έργο χάθηκε. Έτσι, αναλυτικές πληροφορίες για την Συρακουσία μας παρέχει ο Αθήναιος. Ογδόντα μέτρα υπολογίζεται το μήκος της Συρακουσίας. Υπολογίζεται επίσης ότι το εκτόπισμά του ξεπερνούσε τους τέσσερις χιλιάδες τόνους!!! Πιθανότατα κατασκευαστής και ναυπηγός του ήταν ο Αρχίας από την Κόρινθο. Την εντολή την έλαβε από τον Ιέρωνα τον Συρακούσιο, τύραννο τον Συρακουσών.
Οπωσδήποτε σημαντική ως προς την κατασκευή του πλοίου ήταν και η συνεισφορά του Αρχιμήδη, αξιόλογου τεχνίτη και επιστήμονα. Πώς όμως θα μπορούσε να κατασκευαστεί ένα τέτοιου μεγέθους πλοίο; Οπωσδήποτε θα ήταν αναγκαία μια μεγάλη ποσότητα ξυλείας, την οποία ο Ιέρων αναζήτησε και βρήκε στα δάση της Αίτνας. Κορμοί από αμέτρητα δέντρα θυσιάστηκαν για την απαραίτητη χρήση τους στο τεχνολογικό αυτό επίτευγμα. Αναλογιστείτε την ποσότητα των υλικών: Με την ίδια ποσότητα ξυλείας που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή της Συρακουσίας, θα μπορούσαν να κατασκευαστούν περί τα εξήντα τριηρικά σκάφη!!! Τα υλικά για την κατασκευή των εγκοιλίων (δηλαδή των «στραβόξυλων» στην σύγχρονη ναυπηγική ορολογία), καθώς και των γόμφων και νομέων, ο Ιέρωνας τα έφερε από την Ιταλία και τη Σικελία. Επίσης, για την κατασκευή των σχοινιών, χρησιμοποιήθηκαν μεγάλες ποσότητες από λευκαία, ένα είδος φυτού, το οποίο μεταφέρθηκε από την Ιβηρία. Χρησιμοποιήθηκαν, τέλος, πίσσα και κάνναβη από τον Ροδανό ποταμό. Συνεπώς, τα υλικά για την κατασκευή του πλωτού σκάφους προέρχονταν από όλο σχεδόν τον γνωστό προσιτό κόσμο, και ο κατασκευαστής δεν έκανε την παραμικρή φειδώ χρημάτων, ώστε να επιτύχει το ιδανικό αποτέλεσμα.
Ο Βασιλιάς των Συρακουσών, Ιέρων ο Β’, ανεψιός του Αρχιμήδη, θέλησε να βοηθήσει τις πληγείσες από λιμό περιοχές της Ρώμης και Αλεξάνδρειας, προμηθεύοντας τες με μεγάλες ποσότητες σιτηρών. Όμως επειδή η απόσταση μεταξύ Συρακουσών και Αλεξάνδρειας ήταν μεγάλη αλλά και λόγω του «ανταγωνισμού» των Ελληνιστικών πόλεων περί των τεχνολογικών επιτευγμάτων και καινοτομιών, θέλησε και έδωσε εντολή (ο Ιέρωνας) να κατασκευαστεί ένα πλοίο το οποίο ναι μεν θα ήταν αρκετά μεγάλο ώστε να χωρέσει αρκετά μεγάλες ποσότητες σιτηρών, να ήταν σε θέση δε το εν λόγω πλοίο να αμυνθεί σε περίπτωση πειρατικών επιθέσεων.
Αποτέλεσμα, ήταν να κατασκευαστεί και να ναυπηγηθεί ένα πλοίο εντυπωσιακό και μοναδικό για την εποχή εκείνη, το οποίο ήταν ταυτόχρονα εμπορικό, επιβατικό και πολεμικό! Η περίφημη «Συρακουσία», δλδ. η κυρία των Συρακουσών.
Το πλοίο είχε τρία καταστρώματα . Στο ανώτερο κατάστρωμα ήταν τοποθετημένες πολεμικές μηχανές (καταπέλτες, βαλλίστρες, χελώνες, πύργοι, άγκιστρα κ.ά.) και φρουρείτε από ισχυρό σώμα στρατιωτών. Στο δεύτερο κατάστρωμα ήταν εγκαταστημένα πολυτελή λουτρά, ναός της Αφροδίτης, γυμναστήρια, βιβλιοθήκη και άλλες εγκαταστάσεις ψυχαγωγίας και αναπαύσεως. Στο τρίτο κατάστρωμα, τέλος, βρίσκονταν όλοι οι βοηθητικοί χώροι, αποθήκες εφοδιασμού, αντλιοστάσιο, δεξαμενές νερού, στάβλοι για τα άλογα, εργαστήρια, φούρνοι, μύλοι και διάφορα άλλα. Ο Αθήναιος αναφέρει ότι το πλοίο είχε κατασκευαστεί με πρότυπο μια «εικοσήρη», αλλά θεωρείται απίθανο να εννοούσε ότι υπήρχαν πράγματι 20 σειρές καθισμάτων για τους κωπηλάτες.
Ναυπηγοί και τεχνίτες από όλο τον ελληνικό κόσμο συνέτρεξαν για να συμβάλουν στη κατασκευή του κολοσσιαίου πλοίου. Με άριστη συνεργασία, έξι μήνες όλοι δούλευαν εντατικά ώσπου, μετά το πέρας ενός μεγάλου μέρους των βασικών εργασιών για το πλοίο, ο Ιέρωνας διέταξε την συνέχιση της κατασκευής μετά την καθέλκυση του. Η μεταφορά του στη θάλασσα κρινόταν αναγκαία. Πώς όμως θα ήταν δυνατόν να ρυμουλκηθεί μία τόσο βαριά κατασκευή; Ο Αρχιμήδης επινόησε, λοιπόν, για τον σκοπό αυτό, μία πελώρια κατασκευή που «πατούσε» σε τροχούς και σερνόταν από ίππους. Κατασκεύασε επίσης έλικα, για πρώτη φορά στα χρονικά.
Μετά από την διάρκεια έξι μηνών ολοκληρώνεται τελικά η κατασκευή του πλοίου. Η ξυλεία και τα διάφορα κατασκευαστικά υλικά είχαν στερεωθεί με καρφιά χάλκινα, βάρους δέκα περίπου μνων, δηλαδή 4, 4 κιλών το καθένα. Φυσικά χρησιμοποιήθηκαν και καρφιά πολύ μικρότερα, περίπου 0,66 κιλών. Τα καρφιά αυτά χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για την στερέωση των νομέων, ενώ η στεγανότητα του ξύλου επετεύχθη με την επένδυση των ευαίσθητων επιφανειών με μολύβδινες πλάκες, κεραμίδια, πανιά και πίσσα., δηλαδή υλικά αδιάβροχα κάτω από την κατάλληλη διεργασία…. …. …. …. …. …. ….
ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΗ ΠΗΓΗ

Comments are closed.