Η ΠΑΛΙΑ ΑΠΟΚΡΙΑ ΣΤΑ ΨΑΧΝΑ ΕΥΒΟΙΑΣ και ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΓΚΑΜΗΛΑΣ

17 Μαρτίου 2013
by ΜπαρμπαΝίκος Αρβανίτης

ΑΠΟΚΡΙΕΣ -ΨΑΧΝΑ 1975 ΑΠΟΚΡΙΕΣ -ΨΑΧΝΑ 1974
 

    ΠΕΤΡΙΝΟ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟ ΤΟΥ 1880 ΜΕ 1885. ΠΡΟΠΟΛΕΜΙΚΑ ΤΟ ΙΣΟΓΕΙΟ ΗΤΑΝ ΜΠΑΚΑΛΙΚΟ ΚΑΙ ΤΑΒΕΡΝΑ ΤΟΥ ΤΑΞΙΑΡΧΗ ΜΠΑΛΑ , ΟΠΟΥ ΦΙΛΟΞΕΝΟΥΣΕ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΑΠΟ ΤΑ ΨΑΧΝΑ ΚΑΙ ΤΗ ΓΥΡΩ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΓΛΕΝΤΙ ΚΑΙ ΤΟ ΚΡΑΣΙ.     ΠΡΙΝ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ ΄40 ,  ΕΔΩ  ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΙ ΛΙΓΑ ΜΕΤΡΑ  ΠΙΟ ΚΑΤΩ ΣΤΗΝ ΤΑΒΕΡΝΑ ΤΟΥ ΣΚΟΠΕΛΙΤΗ, ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ,  ΜΑΖΕΥΟΝΤΑΝ ΨΑΧΝΙΩΤΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΩΝ ΓΥΡΩ ΧΩΡΙΩΝ ΚΑΙ ΜΕ ΣΥΝΟΔΕΙΑ ΟΡΓΑΝΩΝ  ΧΟΡΕΥΑΝ ΜΕΧΡΙ ΑΡΓΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ. ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΥΡΙΩΣ ΤΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΣΕΓΚΟΥΝΙΑ ΠΟΥ ΕΙΧΑΝ ΓΙΑ ΝΑ ΤΙΣ ΔΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΤΙΣ ΚΑΜΑΡΩΣΟΥΝ ΟΙ ΝΕΟΙ.
ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ 1930
ΑΡΧΕΙΟ : ΓΙΑΝΝΗ & ΜΑΡΙΑΣ ΑΡΝΑΡΗ
  ===   ΛΑΜΒΑΝΕ ΧΩΡΑ ΚΑΙ ΤΡΙΤΟΣ ΧΟΡΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ. 
   ===  ΟΡΓΑΝΟΠΑΙΧΤΕΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ, ΟΠΩΣ Ο ΑΡΑΠΑΚΗΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΤΣΑΡΗΣ  ΕΠΑΙΖΑΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ    ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΧΟΡΕΥΕ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΟΥΣΕ ΜΕ ΜΕΓΑΛΟ ΚΕΦΙ. ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΓΛΕΝΤΙ ΓΙΝΟΤΑΝ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ  ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ.
  ===  ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΤΑΝ Η ΩΡΑ ΠΗΓΑΙΝΕ 12 ΤΑ ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ ΚΑΙ ΑΡΧΙΖΕ Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΤΟ ΓΛΕΝΤΙ ΔΕΝ ΣΤΑΜΑΤΑΓΕ. ΚΑΘΑΡΙΖΑΝ ΤΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΦΑΓΗΤΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ, ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΕΡΒΙΡΙΖΑΝ ΤΑ ΝΗΣΤΙΣΙΜΑ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΚΥΡΙΩΣ ΨΩΜΙ ΚΑΙ ΕΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΓΛΕΝΤΙ ΣΥΝΕΧΙΖΟΤΑΝ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΠΡΩΙ.
ΑΠΟΚΡΙΕΣ 1982 / ΑΡΧΕΙΟ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΡΑΤΖΙΚΟΥ
                                                              ΚΑΘΑΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ
Καθαρά Δευτέρα στην παραλία  της Αρτάκης,
οι νεαροί ψαχνιώτες γλεντούν και χαίρονται τις χαρές της ζωής
1952
  ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ κας Μπισμπικοπούλου
 Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη στις 21/2/1966 Καθαρά Δευτέρα στα Πολιτικά. Ψαχνιώτες, οι οποίοι γιορτάζουν την ημέρα αυτή όλοι μαζί.

αρχείο  Γιάννης Ρουσόδημος

Το αποκριάτικο Ψαχνιώτικο έθιμο της Γκαμήλας στα Ψαχνά

Του Γεωργίου Πρατζίκου

Ένα από τα παλαιότερα έθιμα της Αποκριάς, τόσο στην περιοχή των Ψαχνών, όσο και σε πολλές περιοχές τόσο της Εύβοιας όσο και της υπόλοιπης Ελλάδας, είναι το έθιμο της Γκαμήλας. Το έθιμο αυτό αναφέρεται και στο βιβλίο του Κωνσταντίνου Τζαβάρα «τα Ψαχνά» Ας δούμε όμως πως περιγράφεται αναλυτικά το έθιμο αυτό:

«Από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου, που ανοίγει το Τριώδιο και μπαίνουμε στην περίοδο των Αποκρεώ, όλο το χωριό ζούσε σε έντονο εορταστικό κλίμα με κύριο τους μασκαράδες.

Ιδιαιτέρως την τελευταία Κυριακή της Τυροφάγου, σ’ όλες τις γειτονιές κυκλοφορούσαν μασκαρεμένοι άνθρωποι κάθε ηλικίας ένας- ένας ή ζευγάρια ακόμη και οργανωμένες ομάδες ανάλογα με το θέμα που θέλανε να σατιρίσουν.

Στην γειτονιά μας, με αρχηγό το μακαρίτη Δήμο Αργυρίου (Καραλή) φτιάχναμε την «γκαμήλα».

Από πολύ νωρίς γυρίζαμε στο ρεματάκι από τον μύλο της Κατσίμπως μέχρι τον Άϊ – Στέφανο αναζητώντας σκελετούς μεγάλων ζώων (άλογα, μουλάρια, γαϊδούρια). Στο χώρο αυτό μετέφεραν συνήθως τα ζώα που είχαν καταλήξει (ψοφήσει).

Από το σκελετό του ζώου παίρναμε το κεφάλι του και το μεταφέραμε στη μάντρα του Καρλή (σήμερα το σπίτι του Μαυρογέννη).

Εκεί με λεπτά καντρόνια φτιάχναμε το σκελετό του σώματος της «Γκαμήλας» με τις χαρακτηριστικές καμπούρες της.

Εμπρός και ψηλά στερεώναμε το κεφάλι, που είχαμε φέρει από το ρέμα, αφού πρώτα συνδέαμε με ψιλό σύρμα την κάτω σιαγόνα με το κυρίως κεφάλι. Με έναν απλό αυτοσχέδιο μηχανισμό, τραβώντας ένα λεπτό σπόγγο, ανοιγόκλεινε το στόμα της «Γκαμήλας». Τον ξύλινο σκελετό, με το κεφάλι να εξέχει, τον καλύπταμε με χοντρές λινάτσες μέχρι το έδαφος και στο εσωτερικό του έμπαιναν δύο ή τρεις άνδρες. Έτσι η «Γκαμήλα» κυκλοφορούσε σε όλο το χωριό, ακολουθούμενη από ομάδες παιδιών. Κατά διαστήματα ο πρώτος άνδρας που οδηγούσε την «Γκαμήλα», μόλις έβλεπε μέσα από τις τρύπες τις λινάτσας γνωστούς και κυρίως κορίτσια, έτρεχε προς αυτούς προσπαθώντας να τους δαγκώσει…. Σε κάθε τέτοια κίνηση, γινόταν ο χαμός…. Έτσι ο κόσμος χάζευε και γελούσε με τα καμώματα της «Γκαμήλας». Εκτός από το Δήμο Καρλή, που ήταν πάντοτε και ο αρχηγός του πληρώματος…. Της «Γκαμήλας» έμπαινε σε αυτή και ο Γιώργος Τσίρης (Μάσσαλας)….»

Αναρτήθηκε από Τα Νέα Της Μεσσαπίας

Αναρτήθηκε από Ψαχνά Ευβοίας

Απάντηση