TSOUTSOUNEROS

ΣΥΓΚΥΒΕΡΝΗΣΗ -ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ -ΣΑΜΑΡΑΣ  — Φούμαρα ο φορολογικός παράδεισος που υποσχέθηκε ο Σαμαράς λίγο πριν από τις εκλογές – Άλλη μια παράσταση του ψεύτη έλαβε τέλος…

  — Η Ελλάδα είναι η χώρα με τον χαμηλότερο ΦΠΑ της Ευρώπης. Η χώρα στην οποία οι επιχειρήσεις απολαμβάνουν φορολογικό συντελεστή επιπέδου… Βουλγαρίας ή Ρουμανίας, η χώρα στην οποία οι υψηλόμισθοι δεν χρειάζεται να καταβάλουν σχεδόν τον μισό τους μισθό στην εφορία για να συνδράμουν στην εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών.

  — Η Ελλάδα είναι η χώρα στην οποία η φοροδιαφυγή αποτελεί μια κακή ανάμνηση, η χώρα στην οποία οι έχοντες στα χαρτιά της εφορίας είναι περίπου όσοι και στην πραγματικότητα.

  — Διαβάζοντας την ομιλία που έκανε ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές για να παρουσιάσει το αναπτυξιακό του όραμα για τη χώρα, γέμιζες ελπίδα.

  — Σχημάτιζες την ιδέα ότι ο μέχρι τώρα «πρωταθλητισμός» της Ελλάδας (σ.σ.: έχουμε τον τρίτο υψηλότερο συντελεστή ΦΠΑ στην Ευρώπη, τον υψηλότερο φόρο στη βενζίνη και στο πετρέλαιο θέρμανσης, είμαστε η μοναδική χώρα που επιβάλλει τεκμήρια και φόρους πολυτελούς διαβίωσης, σίγουρα η μοναδική που επιβάλλει φόρο σε μηδενικά εισοδήματα κ.λπ., κ.λπ.) θα αποτελεί σύντομα μια κακή ανάμνηση.
 
  — Και εκεί που πιστεύεις στο όνειρο ή στο success story του πρωθυπουργού, χτυπάει το τηλέφωνο. Στην άλλη άκρη της γραμμής είναι ο λογιστής. Με φωνή βραχνή, γεμάτη κατανόηση, δεν κάνει τίποτα περισσότερο από το να σε ενημερώσει για το περιεχόμενο του ηλεκτρονικού εκκαθαριστικού που εκδόθηκε αυτόματα με το που πάτησε το κουμπί «οριστικοποίηση της φορολογικής δήλωσης».
 
  — Το καταλαβαίνεις αμέσως. Ο «φορολογικός παράδεισος» που σου περιέγραψε με τόση γλαφυρότητα ο πρωθυπουργός σου, υπάρχει μόνο στα χαρτιά της ομιλίας του.
 
  — Το μήνυμα
Το έλαβαν το μήνυμα της κάλπης. Έτσι μας είπαν από το βράδυ των εκλογών και μας έκλεισαν το μάτι ότι επίκειται μείωση φορολογικών συντελεστών. Ποιος όμως θα υλοποιήσει αυτή τη φιλολαϊκή φορολογική πολιτική;
• Η κυβέρνηση που εμμένει στην πολιτική των πρωτογενών πλεονασμάτων – μαμούθ, ανεξαρτήτως κοινωνικού ή άλλου κόστους;
• Η κυβέρνηση που μας έχει ετοιμάσει ένα εξαιρετικά βαρύ δεύτερο εξάμηνο γεμάτο φόρους, στους οποίους ελάχιστοι μπορούν να ανταποκριθούν;
• Θα αλλάξουν τον υπουργό Οικονομικών; Και τι με αυτό; Θα έρθει ένας άλλος, ο οποίος θα ακολουθήσει εντελώς διαφορετική οικονομική πολιτική; Ένας υπουργός πρόθυμος να χαλαρώσει τους στόχους των πρωτογενών πλεονασμάτων για να χαλαρώσουν λίγο τα λουριά των φορολογουμένων;
 
Οι αριθμοί που τόσο αγάπησε αυτή η κυβέρνηση δείχνουν να μην βγαίνουν χωρίς να παρθούν ριζικές αποφάσεις. Δείχνουν να μην αφήνουν περιθώρια για φορολογικές ελαφρύνσεις ευρέως φάσματος. Μόνον για χαμηλού κόστους κινήσεις, οι οποίες όμως, ως τέτοιες, έχουν και περιορισμένο αντίκτυπο στην κοινωνία. Και είναι τέτοιο το κλίμα που επικρατεί στην εκλογική βάση, ώστε μάλλον τα… καθρεφτάκια δεν αρκούν, όσο κι αν μας αντιμετωπίζουν ως ιθαγενείς.
 
Τα όνειρα κοστίζουν
Ποιος δεν θέλει ο ΦΠΑ να μειωθεί στο 12%; Να γίνει η Ελλάδα ένας καταναλωτικός παράδεισος και αρκετά είδη πρώτης ανάγκης να γίνουν αυτομάτως 11% φθηνότερα (προσοχή: όχι τα τρόφιμα και τα περισσότερα είδη πρώτης ανάγκης, καθώς αυτά υπάγονται στον χαμηλό συντελεστή του 13%). Να φθηνύνει το τουριστικό προϊόν και να γίνει ανταγωνιστικότερο σε σχέση με αυτό των υπόλοιπων μεσογειακών χωρών;
 
Πράγματι αυτό αποτελεί ένα σοκ, το οποίο μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις. Αλλά τα όνειρα κοστίζουν ακριβά. Και να γιατί:
1 —  Τα συνολικά έσοδα από τον ΦΠΑ ανήλθαν στο τέλος του 2013 στα 14 δισεκατομμύρια ευρώ σε ετήσια βάση. Για το 2014 ενδεχομένως να είναι και λιγότερα, καθώς τα στοιχεία του πρώτου τετραμήνου δείχνουν κάμψη. Λεφτά δεν υπάρχουν και τα έσοδα του Δημοσίου από τους έμμεσους φόρους μειώνονται.
Αν λοιπόν υποτεθεί ότι ο συντελεστής του ΦΠΑ γίνει – έστω σταδιακά – 12%, τα έσοδα θα μειωθούν κατά 5 δισ. ευρώ. Πότε ακριβώς θα μπορέσει να δεχτεί ένα τέτοιο πλήγμα ο κρατικός προϋπολογισμός; Μέχρι το 2016 που πρέπει να εμφανίζουμε πρωτογενή πλεονάσματα άνω των 10 δισ. ευρώ; Αργότερα; Ο πρωθυπουργός δεν προσδιόρισε χρονικά την εξαγγελία του. Τυχαίο;
2 —  Μειώνοντας τον έμμεσο φόρο, περιμένεις ότι θα εισπράξεις περισσότερα από την αύξηση της κατανάλωσης. Θεωρητικά αυτό είναι πολύ σωστό. Στην πράξη, όμως, για να υπερκαλύψεις μια τρύπα στα έσοδα της τάξεως των 5 δισ. ευρώ, θα πρέπει η κατανάλωση να αυξηθεί κατά 40 δισ. ευρώ.
Πώς ακριβώς θα χρηματοδοτηθεί αυτή η κατανάλωση; Πόσο μάλλον όταν το πραγματικό κίνητρο θα δοθεί για την απόκτηση αγαθών που βρίσκονται σήμερα στο 23%, όπως είναι τα αυτοκίνητα, οι υπολογιστές, τα ρούχα κ.λπ.
• Θα ξαναζήσουμε το «θαύμα» των καταναλωτικών δανείων και των πιστωτικών καρτών;
• Θα ανοίξουν οι κρουνοί των τραπεζών για να τονωθεί η κατανάλωση;
• Θα είναι τέτοια η ανάπτυξη της χώρας ώστε θα ωθήσει μια υπερχρεωμένη χώρα στο να ξοδέψει;
3 — Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δυσκολεύεται να εγκρίνει τη μετάταξη ενός προϊόντος, όπως είναι τα κράνη των μοτοσικλετιστών, από τον κανονικό συντελεστή του 23% στο 13% (σ.σ.: τέτοιες διαπραγματεύσεις είχαν γίνει πριν από χρόνια).
 
Για να στείλουμε τον ΦΠΑ της εστίασης στο 13% χρειάστηκε να γίνει ο κακός χαμός με την τρόικα. Θα δεχτούν οι δανειστές μας να γίνουμε ξαφνικά η χώρα με τον χαμηλότερο συντελεστή στην Ευρώπη (σ.σ.: ναι, οι περισσότερες χώρες έχουν τον κανονικό συντελεστή πάνω από το 20% και η μοναδική χώρα όπου βρίσκεται στο 15% είναι το πάμπλουτο Λουξεμβούργο). Μην ξεχνάμε ότι ο ΦΠΑ είναι ο βασικός πόρος του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης
 
Θα συμβιβαστούμε με φιλολαϊκά μέτρα χαμηλότερου κόστους; Το πιθανότερο. Ήδη άρχισαν να διαρρέουν τα σενάρια που φέρνουν την κυβέρνηση να επανεξετάζει το ζήτημα της ρύθμισης των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Εκεί που νομοθετούσαν για να κατάσχονται καταθέσεις, εκεί που υπέγραφαν με την τρόικα ότι θα εισπράξουν πάνω από 5 δισ. ευρώ από το καλάθι των ληξιπρόθεσμων οφειλών, εκεί που δεσμεύονταν με το μνημόνιο ότι δεν πρόκειται ποτέ, μα ποτέ να κάνουν ευνοϊκότερη ρύθμιση οφειλών, τώρα άρχισαν να συζητούν για αύξηση του αριθμού των δόσεων.
 
Θα πάμε λοιπόν στην τρόικα για να συζητήσουμε για το αυτονόητο:
• Μήπως μας επιτρέπετε να βοηθήσουμε λίγο την ελληνική κοινωνία, γιατί 2,5 εκατομμύρια Έλληνες χρωστάνε στην εφορία συνολικά 63 δισ. ευρώ;
• Μήπως να κάνουμε κάτι καλύτερο από πλευράς δόσεων, διότι μέσα στο τελευταίο εξάμηνο έχουν συσσωρευτεί οφειλές 15 δισ. ευρώ, τις οποίες, αν τους βάλουμε να τις πληρώσουν σε 12 μηνιαίες δόσεις, δεν θα μείνει ίχνος ρευστότητας στην αγορά;
• Μήπως να σταματήσουμε να απειλούμε τον κόσμο ότι θα του πάρουμε τα λεφτά από τον τραπεζικό του λογαριασμό για να αποκατασταθεί η ηρεμία στην αγορά και να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να κάνουν συναλλαγές χωρίς να φοβούνται το μακρύ χέρι του Θεοχάρη;
 
Ακόμη και αυτό να συμβεί, θα είναι μια παροχή. Ανέξοδη μεν, αλλά παροχή – και καλοδεχούμενη.
 
Θα ακούσουμε κι άλλα: Για απαλλαγή των επιχειρήσεων με έσοδα έως 10.000 ευρώ από την υποχρέωση να υπαχθούν στον ΦΠΑ κατόπιν σχετικής εισήγησης και των εμπειρογνωμόνων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Θα επαναληφθούν αόριστες ως προς τον χρόνο υλοποίησής τους υποσχέσεις για κατάργηση της έκτακτης εισφοράς αλληλεγγύης (μην ξεχνάμε ότι το μέτρο αποδίδει πάνω από 1 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση) και – πιθανότατα – θα έρθει και το μεγάλο επικοινωνιακό χτύπημα: «Μειώνουμε τον ανώτατο συντελεστή της κλίμακας από το 42% σήμερα στο 33%». Εντυπωσιακό ακούγεται. Είναι όμως; Πόσους αφορά στην πραγματικότητα; Ελάχιστους είναι η απάντηση. Διότι μισθωτός και συνταξιούχος με αποδοχές μόνο από τον μισθό ή τη σύνταξή του άνω των 42.000 ευρώ ετησίως αποτελεί πλέον είδος υπό εξαφάνιση. Θα είναι μια παροχή κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των ψηφοφόρων της κυβέρνησης, η οποία όμως στην πράξη θα αποδειχτεί ότι αφορά ελάχιστους.
 
Όσον αφορά τη μείωση του συντελεστή των επιχειρήσεων, θα είναι και αυτή μια εντυπωσιακή κίνηση με μικρό δημοσιονομικό κόστος. Όταν φτάνουν οι πολυεθνικοί κολοσσοί στο σημείο να δηλώνουν ζημιές για να μην πληρώσουν, τι να περιμένει και το Δημόσιο να εισπράξει από τη φορολογία εισοδήματος νομικών προσώπων; Αυτό το 15% που υποσχέθηκε ο πρωθυπουργός είναι ζήτημα αν δημοσιονομικά επιφέρει «άνοιγμα» στο σκέλος των εσόδων άνω των 300-400 εκατ. ευρώ.
 
Πογκρόμ
Όσο βέβαια θα εξελίσσονται, κυρίως σε πολιτικό επίπεδο, οι αναφορές και οι αναλύσεις για τις επικείμενες μειώσεις φόρων, οι φορολογούμενοι θα υφίστανται τις συνέπειες ενός ακόμη πογκρόμ. Τα μεγαλεία της προεκλογικής περιόδου έλαβαν τέλος. Πάνε τα επιδόματα τέκνων και οι προκαταβολές αυτών, τελειώνουν τα κοινωνικά μερίσματα και τα επιδόματα θέρμανσης. Τώρα το πρόγραμμα έχει τα εξής:
1 — Πληρωμή 2,5 δισ. ευρώ για τον ΕΝΦΙΑ του 2014. Είναι ο ενιαίος φόρος ακινήτων που αντικαθιστά το προσωρινό χαράτσι της ΔΕΗ και το οποίο θα καταβληθεί από τον Ιούλιο μέχρι και τον Δεκέμβριο σε έξι μηνιαίες δόσεις. Προσοχή: Μην ξεχάσετε να κάνετε Ε9 μέχρι αύριο δηλώνοντας και τον τακτοποιημένο ημιυπαίθριο, διότι θα σας επιβληθεί και πρόστιμο. Ναι, σωστά, θα πληρώσετε ενιαίο φόρο ακινήτων και για τον τακτοποιημένο ημιυπαίθριο.
2 — Πληρωμή περίπου 4 δισ. ευρώ για τον φόρο εισοδήματος του 2014. Θα την πληρώσουν κυρίως εισοδηματίες και ελεύθεροι επαγγελματίες, αλλά και μισθωτοί συνταξιούχοι λόγω της κατάργησης όλων των φορολογικών εκπτώσεων. Ήδη, η μέση επιβάρυνση ανά εκκαθαριστικό έχει φτάσει στα 1.000 ευρώ και ενώ φορολογική δήλωση έχει υποβάλει μόνο ο ένας στους έξι.
3 — Πληρωμή 1 δισ. ευρώ για τα τέλη κυκλοφορίας του 2015.
4 — Πληρωμή για την ασφάλιση των 700.000 ανασφάλιστων αυτοκινήτων κατόπιν παραλαβής σχετικής επιστολής από τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων. Η επιστολή θα συνοδεύεται και από την προειδοποίηση: ή ασφαλίζεστε πληρώνοντας και ένα παράβολο 250 ευρώ ή πληρώνετε 500 ευρώ πρόστιμο και χάνετε πινακίδες, διπλώματα και άδειες.
5 — Προείσπραξη του φόρου εισοδήματος που πρέπει να πληρώσουν οι συνταξιούχοι το φθινόπωρο του 2015 μέσα από αλλαγή στον τρόπο παρακράτησης του φόρου. Μόνο από αυτή την αλλαγή, θα χαθεί εισόδημα πολλών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.
6 — Κυνήγι όσων εισέπραξαν, χωρίς να το δικαιούνται, την προκαταβολή του επιδόματος θέρμανσης, την προκαταβολή του επιδόματος τέκνων, το κοινωνικό μέρισμα κ.λπ. Επίσης, κυνήγι και για όσους δεν πλήρωσαν το χαράτσι του 2013 μέσω του λογαριασμού της ΔΕΗ. Πολύ σύντομα και αυτοί θα περάσουν στα χέρια της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων, κάτι που σημαίνει ότι θα γίνουν οφειλέτες του Δημοσίου.
 
Το δίλημμα επιστρέφει στον πρωθυπουργό μετά το κλείσιμο της κάλπης.
• Αυτά τα έσοδα τα έχει ανάγκη για να κλείσει τον προϋπολογισμό του 2014 με τα πλεονάσματα που έχει συμφωνήσει να εμφανίσει. Θα εμμείνει σε αυτή την πολιτική;
• Θα επιτύχει εθνική νίκη στη διαπραγμάτευση για το χρέος, που θα του επιτρέψει να εξασφαλίσει 1-2 δισεκατομμύρια ευρώ από τους τόκους και να χρηματοδοτήσει μέρος των φορολογικών ελαφρύνσεων έστω από το 2015;
 
Αυτό θα είναι και το κεντρικό οικονομικό – πολιτικό ερώτημα των επόμενων μηνών.